Notaris onder vuur

24-08-2007 12:46:47 - Bron: DGN Publishers (eigen bericht)

De notaris, eeuwenlang een onaantastbaar bolwerk, ligt onder vuur. Zo vinden de Consumentenbond en de Vereniging Eigen Huis het prijskaartje van de notaris nog steeds te hoog. En de Stichting voor Economisch Onderzoek (SEO) beweert dat advocaten, accountants en fiscalisten net goed huwelijkse voorwaarden, testamenten en verklaringen van erfrecht voor hun rekening kunnen nemen als de notaris. Volgens Louise Laman, notaris te IJmuiden, is het mede aan de geslotenheid van de notarissen zelf te danken, dat mensen er geen benul van hebben wat zij nou eigenlijk doen. De hoogste tijd dus voor openheid van zaken: zij nodigde ons een dagje uit.

Om de grote ronde tafel zitten twee echtparen, een makelaar en notaris Louise Laman. Het ene stel heeft zijn huis verkocht aan het andere en voor het tekenen van de koopakte zijn zij nu bijeen in Notarishuis IJmond in IJmuiden. Louise Laman legt een en ander uit, beantwoordt nog wat vragen en dan komt het grote moment: het zetten van de handtekeningen. Na het uitwisselen van de sleutels blijft alleen het echtpaar over dat de woning heeft gekocht; zij moeten ook nog de hypotheekakte tekenen, waarmee hun financiële verplichting ten opzichte van de geldverstrekker (meestal een bank) vastligt. Alles bij elkaar een sessie van hooguit twintig minuten.
Veel mensen zien het werk van de notaris alleen maar dat moment: het tekenen van een akte. “Dat is snel verdiend”, denken zij dan. Een doorn in het oog van Louise Laman en alle medewerkers van het Notarishuis. “Men denkt vaak dat wij gewoon wat standaardteksten uit de computer toveren en klaar is Kees”, zegt zij. “Maar of het nou om een koop-, een leverings- of een hypotheekakte gaat, om een testament of hun samenlevingscontract, het is maatwerk. Het wordt geschreven op de persoon die het betreft. En daarin gaat veel tijd en werk zitten.”
Werk dat zich voor het overgrote deel buiten het gezichtsveld van de klant afspeelt. “De loodgieter zie je in je huis aan de gootsteen sleutelen”, aldus de notaris, “Maar wij doen ons werk in ons kantoor. En dus heeft men geen idee wat er nou allemaal komt kijken voordat een akte is gemaakt en een dossier rond.”
Eigen schuld, dikke bult, vindt zij: “Want het notariaat heeft er goed voor gezorgd dat vrijwel niemand weet wat die notaris nu precies uitspookt. Daardoor krijgt het ook niet het krediet dat het verdient. Nederland zou een puinhoop zijn – zeker op het gebied van onroerend goed – als het niet zo’n goed georganiseerd notariaat had. Kijk maar naar landen als Frankrijk en Spanje, waar veel Nederlanders inmiddels aan den lijve ondervinden hoe het ook anders kan. En waarom kiezen de ‘nieuwe’ landen in Europa massaal voor het Latijnse notariaat naar (oud, dus niet met vrije tarieven) Nederlands model?”

Overheid
Louise Laman vindt dan ook dat Nederland, en niet in de laatste plaats de overheid – “Die overheid heeft ons toch niet voor niets tot bijzonder ambtenaar benoemd?” – ervoor moet zorgen het beste notariaat van Europa te behouden. Door de voordurende roep om lagere tarieven vreest zij een vermindering van kwaliteit. Volgens medewerksters Jeannine de Wilde en Jos Noortman, samen goed voor bijna een halve eeuw notariaat, is dat nu soms al het geval.
“Er wordt hier en daar al bezuinigd op personeel. Wij hebben een knowhow van jaren, maar jonge, goedkopere krachten hebben dat niet. Zo gebeurt het wel eens dat zij verzuimen te vertellen dan iemand zijn huis binnen een halfjaar weer verkoopt, de overdrachtsbelasting kan terugkrijgen. Geen gering bedrag, dat je zonder goede voorlichting toch maar mooi misloopt.”
Juist die voorlichting vindt notaris Laman belangrijk. “Bij ons kan iedereen even aanlopen voor advies of opbellen met een vraag. En dan willen we niet elk kwartiertjes in rekening brengen. Maar als noodgedwongen die tarieven verder omlaaggaan, ben je daartoe wel verplicht.”

Als om haar woorden te onderstrepen stapt er een jong stel binnen met vragen over hun samenlevingscontract. Kandidaat-notaris Suzanne Kwantes pakt hun gegevens erbij, neemt het contract met ze door en geeft waar gewenst een toelichting. Legt uit dat zo’n contract iets anders is dan een geregistreerd partnerschap; dat laatste staat gelijk met een huwelijk.
Bij het familierecht vormen testamenten en samenlevingscontracten het leeuwendeel van de werkzaamheden. Een informatief gesprek op kantoor moet duidelijk maken wie die mensen zijn en wat ze precies willen. Hebben ze geen kinderen, maar willen ze die wel; is er sprake van kinderen uit een eerder huwelijk van (een van) beiden; heeft een van de twee een bedrijf? Het is allemaal van belang.
De notaris kijkt hoe op een juridisch correcte manier (en de voordeligste manier, denk daarbij vooral ook aan de fiscus) een op de persoon en de situatie geschreven oplossing gevonden kan worden. Om uiteindelijk met een ontwerp te komen waarin geregeld wordt wat specifiek voor die mensen van belang is. Dat ontwerp krijgen ze met een toelichting 1erbij waarom voor bepaalde oplossingen is gekozen. De klant kan nog met opmerkingen of aanvullingen komen daarna wordt de definitieve versie opgesteld die uiteindelijk door alle partijen in het notariskantoor wordt ondertekend.

Beroepseer
Ook door de notaris. Louise Laman: “Ik verbind mijn naam niet zomaar ergens aan. Ik heb een eed afgelegd en daarmee verklaard dat alles wat ik doe, klopt. Aan die belofte houd ik me. Het strookt niet met de beroepseer om iets op te nemen dat niet kan. Ik moet alles checken wat mensen zeggen, mag nooit zomaar iets aannemen.”
Dat er dan wordt gezegd dat de werkzaamheden in het familierecht net zo goed door advocaten, accountants en fiscalisten gedaan zouden worden, steekt haar. “Anderen kunnen dit werk alleen maar doen als ze familierecht hebben gestudeerd. Neem nou een echtscheiding. Dat kan ook bij de notaris tegenwoordig en dat heeft zo zijn voordelen. Afgezien van het feit dat de notaris een uitstekend echtscheidingsconvenant kan maken, waarin alle familiale en financiële gevolgen zijn opgenomen en dat, niet te vergeten, dezelfde rechtskracht heeft als een rechterlijke uitspraak, moeten mensen, als ze de scheiding hun (eigen) huis willen verdelen, toch naar de notaris. Een advocaat vergeet dat nogal eens te melden zodat dan jaren later, bij verkoop van de woning of bij het vestigen van een nieuwe hypotheek, blijkt dat de ex nog steeds mede-eigenaar is. Je kunt je voorstellen tot wat voor onaangename situaties dat kan leiden!”

Notaris soms verplicht
De notaris is in sommige gevallen wettelijk verplicht. Dit is het geval bij:
- het maken of wijzigen van huwelijks- en partnerschaps voorwaarden;
- het maken of veranderen van een testament;
- de levering van een woning;
- het vestigen van een hypotheek;
- het maken van een samenlevingscontract;
- het oprichten van een vereniging of stichting;
- het oprichten en wijzigen van een vennootschap;
- het overdragen van aandelen in een vennootschap.
Zonder wettelijke verplichting gaat men vaak naar de notaris voor:
- schenkingen;
- huur- of koopovereenkomsten;
- arbeidsovereenkomsten;
- overdracht van roerende zaken of rechten.
Bovendien moeten veel mensen in geval van overlijden naar de notaris voor een verklaring van erfrecht waarmee de blokkade van bank- en/of girorekening van een overledene wordt opgeheven.

De lange weg van de akte
Het ondertekenen van een akte is een fluitje van een cent. Het maken ervan is dat niet. De notaris maakt heel veel soorten akten. Laten we bijvoorbeeld eens kijken wat er gebeurt nadat u bij de makelaar de koopovereenkomst voor uw nieuwe huis hebt getekend. In vogelvlucht, want het voert te ver als we alle werkzaamheden zouden noemen.
Het origineel van die overeenkomst gaat naar de door u uitgekozen notaris. Die opent een dossier, voert de gegevens van alle partijen in en kijkt via de computer in het kadaster of er misschien sprake is van een echtscheiding of een overlijden, kortom of degene die zegt verkoper te zijn ook inderdaad de woning kan en mag verkopen.

Hypotheekakte
Alle voor één lening gebruikte hypotheekvormen, zoals beleggingshypotheek, aflossingsvrije hypotheek, annuïteitenhypotheek en spaarhypotheek, moeten met alle daarbij behorende condities in de hypotheekakte worden opgenomen.

Leveringsakte
In de leveringsakte worden alle bijzonderheden van de woning opgenomen. Denk bijvoorbeeld aan asbest, bodemverontreiniging en erfdienstbaarheden.
Van zowel de leveringsakte als de hypotheek gaat een ontwerp naar de klant met daarbij een uitlegbrief in ‘gewoon’ Nederlands.
Als alle gegevens verzameld zijn, kunnen beide aktes bij de notaris worden getekend.

Na het tekenen
De akten worden ingeschreven in een groot boek en er worden afschriften van gemaakt voor kadaster, de bank en de koper.

Kadaster
In totaal wordt tenminste driemaal het kadaster geraadpleegd. Zo wordt de dag na het ondertekenen van de akte gekeken of het geld aan verkoper mag worden uitbetaald. Stel dat er intussen door iemand beslag is gelegd, dan is het prettig voor de koper (en de bank) om te weten dat hun geld dan bij de notaris blijft totdat het probleem is opgelost.

Bewaarplicht
De notaris heeft eeuwige bewaarplicht. De originele akte, gebonden en gezegeld, gaat naar de Belastingdienst om te worden geregistreerd en voor controle. Dertig jaar wordt de akte in de kluis van de notaris bewaard, daarna gaat hij naar een centrale bewaarplaats.

Vrije tarieven een gruwel
Winkelen bij de notaris is sinds de tarieven zijn vrijgegeven gemeengoed geworden wie de notaris nodig heeft, belt eerst verschillende kantoren op om te informeren naar de prijs. Notaris Louise Laman vindt het een gruwel. “Een notaris is een bijzonder rijksambtenaar, benoemd door de Koningin. Daar passen geen vrije tarieven bij.”
Volgens haar heeft het publiek geen idee waar het op moet letten. “Dat betekent al snel dat mensen zich bij de keuze van hun notaris alleen laten leiden door de prijs. Hoe goedkoper de notaris, hoe minder aandacht er aan een dossier gegeven zal kunnen worden. Het moet nu eenmaal uit de lengte of uit de breedte”, aldus notaris Laman.
“De prijs zegt niets over de kwaliteit. Hoe geschoolder het personeel van een notariskantoor is, hoe beter het advies”, vervolgt ze. “Bovendien kun je uit het tarief alleen niet opmaken wat voor notaris precies biedt. Is de prijs inclusief of exclusief service? Met andere woorden: wordt elk aanvullend advies (ook telefonisch) in rekening gebracht of is het inbegrepen?”
Sinds het invoeren van vrije tarieven in 1999 zijn de prijzen gemiddeld 12% gedaald, aldus een onderzoek van DeGoedkoopsteNotaris.NL.

Bron: De Telegraaf 06-08-2005

De notaris, eeuwenlang een onaantastbaar bolwerk, ligt onder vuur. Zo vinden de Consumentenbond en de Vereniging Eigen Huis het prijskaartje van de notaris nog steeds te hoog. En de Stichting voor Economisch Onderzoek (SEO) beweert dat advocaten, accountants en fiscalisten net goed huwelijkse voorwaarden, testamenten en verklaringen van erfrecht voor hun rekening kunnen nemen als de notaris. Volgens Louise Laman, notaris te IJmuiden, is het mede aan de geslotenheid van de notarissen zelf te danken, dat mensen er geen benul van hebben wat zij nou eigenlijk doen. De hoogste tijd dus voor openheid van zaken: zij nodigde ons een dagje uit.

Om de grote ronde tafel zitten twee echtparen, een makelaar en notaris Louise Laman. Het ene stel heeft zijn huis verkocht aan het andere en voor het tekenen van de koopakte zijn zij nu bijeen in Notarishuis IJmond in IJmuiden. Louise Laman legt een en ander uit, beantwoordt nog wat vragen en dan komt het grote moment: het zetten van de handtekeningen. Na het uitwisselen van de sleutels blijft alleen het echtpaar over dat de woning heeft gekocht; zij moeten ook nog de hypotheekakte tekenen, waarmee hun financiële verplichting ten opzichte van de geldverstrekker (meestal een bank) vastligt. Alles bij elkaar een sessie van hooguit twintig minuten.
Veel mensen zien het werk van de notaris alleen maar dat moment: het tekenen van een akte. “Dat is snel verdiend”, denken zij dan. Een doorn in het oog van Louise Laman en alle medewerkers van het Notarishuis. “Men denkt vaak dat wij gewoon wat standaardteksten uit de computer toveren en klaar is Kees”, zegt zij. “Maar of het nou om een koop-, een leverings- of een hypotheekakte gaat, om een testament of hun samenlevingscontract, het is maatwerk. Het wordt geschreven op de persoon die het betreft. En daarin gaat veel tijd en werk zitten.”
Werk dat zich voor het overgrote deel buiten het gezichtsveld van de klant afspeelt. “De loodgieter zie je in je huis aan de gootsteen sleutelen”, aldus de notaris, “Maar wij doen ons werk in ons kantoor. En dus heeft men geen idee wat er nou allemaal komt kijken voordat een akte is gemaakt en een dossier rond.”
Eigen schuld, dikke bult, vindt zij: “Want het notariaat heeft er goed voor gezorgd dat vrijwel niemand weet wat die notaris nu precies uitspookt. Daardoor krijgt het ook niet het krediet dat het verdient. Nederland zou een puinhoop zijn – zeker op het gebied van onroerend goed – als het niet zo’n goed georganiseerd notariaat had. Kijk maar naar landen als Frankrijk en Spanje, waar veel Nederlanders inmiddels aan den lijve ondervinden hoe het ook anders kan. En waarom kiezen de ‘nieuwe’ landen in Europa massaal voor het Latijnse notariaat naar (oud, dus niet met vrije tarieven) Nederlands model?”

Overheid
Louise Laman vindt dan ook dat Nederland, en niet in de laatste plaats de overheid – “Die overheid heeft ons toch niet voor niets tot bijzonder ambtenaar benoemd?” – ervoor moet zorgen het beste notariaat van Europa te behouden. Door de voordurende roep om lagere tarieven vreest zij een vermindering van kwaliteit. Volgens medewerksters Jeannine de Wilde en Jos Noortman, samen goed voor bijna een halve eeuw notariaat, is dat nu soms al het geval.
“Er wordt hier en daar al bezuinigd op personeel. Wij hebben een knowhow van jaren, maar jonge, goedkopere krachten hebben dat niet. Zo gebeurt het wel eens dat zij verzuimen te vertellen dan iemand zijn huis binnen een halfjaar weer verkoopt, de overdrachtsbelasting kan terugkrijgen. Geen gering bedrag, dat je zonder goede voorlichting toch maar mooi misloopt.”
Juist die voorlichting vindt notaris Laman belangrijk. “Bij ons kan iedereen even aanlopen voor advies of opbellen met een vraag. En dan willen we niet elk kwartiertjes in rekening brengen. Maar als noodgedwongen die tarieven verder omlaaggaan, ben je daartoe wel verplicht.”

Als om haar woorden te onderstrepen stapt er een jong stel binnen met vragen over hun samenlevingscontract. Kandidaat-notaris Suzanne Kwantes pakt hun gegevens erbij, neemt het contract met ze door en geeft waar gewenst een toelichting. Legt uit dat zo’n contract iets anders is dan een geregistreerd partnerschap; dat laatste staat gelijk met een huwelijk.
Bij het familierecht vormen testamenten en samenlevingscontracten het leeuwendeel van de werkzaamheden. Een informatief gesprek op kantoor moet duidelijk maken wie die mensen zijn en wat ze precies willen. Hebben ze geen kinderen, maar willen ze die wel; is er sprake van kinderen uit een eerder huwelijk van (een van) beiden; heeft een van de twee een bedrijf? Het is allemaal van belang.
De notaris kijkt hoe op een juridisch correcte manier (en de voordeligste manier, denk daarbij vooral ook aan de fiscus) een op de persoon en de situatie geschreven oplossing gevonden kan worden. Om uiteindelijk met een ontwerp te komen waarin geregeld wordt wat specifiek voor die mensen van belang is. Dat ontwerp krijgen ze met een toelichting 1erbij waarom voor bepaalde oplossingen is gekozen. De klant kan nog met opmerkingen of aanvullingen komen daarna wordt de definitieve versie opgesteld die uiteindelijk door alle partijen in het notariskantoor wordt ondertekend.

Beroepseer
Ook door de notaris. Louise Laman: “Ik verbind mijn naam niet zomaar ergens aan. Ik heb een eed afgelegd en daarmee verklaard dat alles wat ik doe, klopt. Aan die belofte houd ik me. Het strookt niet met de beroepseer om iets op te nemen dat niet kan. Ik moet alles checken wat mensen zeggen, mag nooit zomaar iets aannemen.”
Dat er dan wordt gezegd dat de werkzaamheden in het familierecht net zo goed door advocaten, accountants en fiscalisten gedaan zouden worden, steekt haar. “Anderen kunnen dit werk alleen maar doen als ze familierecht hebben gestudeerd. Neem nou een echtscheiding. Dat kan ook bij de notaris tegenwoordig en dat heeft zo zijn voordelen. Afgezien van het feit dat de notaris een uitstekend echtscheidingsconvenant kan maken, waarin alle familiale en financiële gevolgen zijn opgenomen en dat, niet te vergeten, dezelfde rechtskracht heeft als een rechterlijke uitspraak, moeten mensen, als ze de scheiding hun (eigen) huis willen verdelen, toch naar de notaris. Een advocaat vergeet dat nogal eens te melden zodat dan jaren later, bij verkoop van de woning of bij het vestigen van een nieuwe hypotheek, blijkt dat de ex nog steeds mede-eigenaar is. Je kunt je voorstellen tot wat voor onaangename situaties dat kan leiden!”

Notaris soms verplicht
De notaris is in sommige gevallen wettelijk verplicht. Dit is het geval bij:
- het maken of wijzigen van huwelijks- en partnerschaps voorwaarden;
- het maken of veranderen van een testament;
- de levering van een woning;
- het vestigen van een hypotheek;
- het maken van een samenlevingscontract;
- het oprichten van een vereniging of stichting;
- het oprichten en wijzigen van een vennootschap;
- het overdragen van aandelen in een vennootschap.
Zonder wettelijke verplichting gaat men vaak naar de notaris voor:
- schenkingen;
- huur- of koopovereenkomsten;
- arbeidsovereenkomsten;
- overdracht van roerende zaken of rechten.
Bovendien moeten veel mensen in geval van overlijden naar de notaris voor een verklaring van erfrecht waarmee de blokkade van bank- en/of girorekening van een overledene wordt opgeheven.

De lange weg van de akte
Het ondertekenen van een akte is een fluitje van een cent. Het maken ervan is dat niet. De notaris maakt heel veel soorten akten. Laten we bijvoorbeeld eens kijken wat er gebeurt nadat u bij de makelaar de koopovereenkomst voor uw nieuwe huis hebt getekend. In vogelvlucht, want het voert te ver als we alle werkzaamheden zouden noemen.
Het origineel van die overeenkomst gaat naar de door u uitgekozen notaris. Die opent een dossier, voert de gegevens van alle partijen in en kijkt via de computer in het kadaster of er misschien sprake is van een echtscheiding of een overlijden, kortom of degene die zegt verkoper te zijn ook inderdaad de woning kan en mag verkopen.

Hypotheekakte
Alle voor één lening gebruikte hypotheekvormen, zoals beleggingshypotheek, aflossingsvrije hypotheek, annuïteitenhypotheek en spaarhypotheek, moeten met alle daarbij behorende condities in de hypotheekakte worden opgenomen.

Leveringsakte
In de leveringsakte worden alle bijzonderheden van de woning opgenomen. Denk bijvoorbeeld aan asbest, bodemverontreiniging en erfdienstbaarheden.
Van zowel de leveringsakte als de hypotheek gaat een ontwerp naar de klant met daarbij een uitlegbrief in ‘gewoon’ Nederlands.
Als alle gegevens verzameld zijn, kunnen beide aktes bij de notaris worden getekend.

Na het tekenen
De akten worden ingeschreven in een groot boek en er worden afschriften van gemaakt voor kadaster, de bank en de koper.

Kadaster
In totaal wordt tenminste driemaal het kadaster geraadpleegd. Zo wordt de dag na het ondertekenen van de akte gekeken of het geld aan verkoper mag worden uitbetaald. Stel dat er intussen door iemand beslag is gelegd, dan is het prettig voor de koper (en de bank) om te weten dat hun geld dan bij de notaris blijft totdat het probleem is opgelost.

Bewaarplicht
De notaris heeft eeuwige bewaarplicht. De originele akte, gebonden en gezegeld, gaat naar de Belastingdienst om te worden geregistreerd en voor controle. Dertig jaar wordt de akte in de kluis van de notaris bewaard, daarna gaat hij naar een centrale bewaarplaats.

Vrije tarieven een gruwel
Winkelen bij de notaris is sinds de tarieven zijn vrijgegeven gemeengoed geworden wie de notaris nodig heeft, belt eerst verschillende kantoren op om te informeren naar de prijs. Notaris Louise Laman vindt het een gruwel. “Een notaris is een bijzonder rijksambtenaar, benoemd door de Koningin. Daar passen geen vrije tarieven bij.”
Volgens haar heeft het publiek geen idee waar het op moet letten. “Dat betekent al snel dat mensen zich bij de keuze van hun notaris alleen laten leiden door de prijs. Hoe goedkoper de notaris, hoe minder aandacht er aan een dossier gegeven zal kunnen worden. Het moet nu eenmaal uit de lengte of uit de breedte”, aldus notaris Laman.
“De prijs zegt niets over de kwaliteit. Hoe geschoolder het personeel van een notariskantoor is, hoe beter het advies”, vervolgt ze. “Bovendien kun je uit het tarief alleen niet opmaken wat voor notaris precies biedt. Is de prijs inclusief of exclusief service? Met andere woorden: wordt elk aanvullend advies (ook telefonisch) in rekening gebracht of is het inbegrepen?”
Sinds het invoeren van vrije tarieven in 1999 zijn de prijzen gemiddeld 12% gedaald, aldus een onderzoek van DeGoedkoopsteNotaris.NL.

Bron: De Telegraaf 06-08-2005